Profesyonel İnternet Kullanıcısı olmak ya da olmamak…

Tek başına kaldığında kendini geliştirme yetenekleri sınırlı olan insanoğlu yüzyıllar öncesinden başlayarak güvenle bir arada yaşamak için toplumsal kurgular geliştirmiş ve bu kurgular arasında bireyi en çok mutlu edecek olan toplumsal yaşam becerisi adına uzun uzun düşünüp binlerce eser ortaya koymuştur. Sosyal bilimciler, toplum bilimciler, felsefe insanları, siyaset adamları toplumların en doğru biçimde bir arada kalabilmeleri için neredeyse her yolu denemişlerdir. İnsanoğlunun en temel ihtiyaçlarından saydığım bir arada yaşama arzusu ile çelişen bireysel özgürlük talebi, herkesin  çözülmesi gereken çok önemli bir sorun olarak gördüğü en değerli problemdi çoğunlukla. Hem özgür hem de toplumsal kurallarla mutlu bir örgü nasıl olacaktır? Tabii ki sosyalleşen birey sayesinde. Hem kendisine sunulmuş sınırlı alanda sosyalleşecek hem de bu alan içerisinde kaldığı sürece müdahele edilmeden dilediğini yaşayabilecek bireylerden oluşacak bir toplum neredeyse en sağlıklı toplum olarak görülmüş tüm kurguların detaylarında.

İnternetle tanışma

İnternet’in ilk olarak yaşamımıza girdiği günlerde “artık bilgiye ulaşmak daha kolay” cümlesinin karşılığı olan “bilgi toplumu” terimiyle sık sık karşılaşır olduk. O dönemlerde internetin kişinin sosyalleşmesi ihtiyacına cevap verebilecek bir araç olduğu düşünülmüyordu. Hatta bunu düşünmesi muhtemel, internete erişebilmiş ve profesyonel kullanabilen çok küçük bir kitle dahi akletmiş sayılmazdı. Tüm toplum katmanlarına internetin ulaşması bugün bile  mümkün olabilmiş değil aslına bakarsanız. Yine de ilerleyen dönemlerde bilgisayarın “çocukların eğlence aracı” olarak anılmasına sebep olun Amiga, Amstrad, Commodore64 çağını geride bıraktık. İnternet değil bilgisayar oyunları dönemi olarak söz edebileceğimiz bu dönemin hemen ardından toplumun farklı kesimleri yavaş yavaş gerçek internet ile tanışmaya başladı. Bu tanışma bireyi “internet toplumu”na eriştirmiş değildir ancak tanışmanın çıktısı olarak anabileceğimiz “bilgisayar iyi bir eydir”  – en azından henüz o dönemde orta okul çağlarında olan nesil için – cümlesi önemlidir diye düşünüyorum.

Gelişen internet teknolojisi

Windows dönemi ile birlikte yaygın bir biçimde bireylerin çalışma hayatlarına giren bilgisayar yeni dönem eğitim çağı çocukları için artık öğrenilmesi ve hakkında bilgi edinilmesi gereken önemli bir iş aracı olarak anılmaya başlayacaktır. İnternet siteleri artık kişileri eğlendirmekle beraber  kurumların kendilerini ifade ettikleri önemli mecralar halini almaya başlayacaktır. İnternet siteleri ile tanışmamızın hemen ardından daha önce dönemin internet cafe gençliğinin çok sevdiği chat, icq dönemini de geride bırakacak ve sosyal olma ihtiyacı duyan sınırlı zaman sahibi bir kitleyi de etkileyecek olan “MSN” dönemi gelecektir. Ücretsiz olarak çok kolay bir biçimde tanıdığımız, MSN kurulumuna sahip, tüm tanıdıklarımızla (people i know) iletişim kurmamızı sağlayacak olan yazılım kısa sürede tüm dünyada en çok kullanılacak olan program olacaktır. MSN herkese kanıtlamıştır ki “insan iletişim kurmaya bayılır.” İletişim kurmaya bayılan kişi aslında çok daha fazlasını da arzulayan önemli bir dürtüye de sahiptir: Sosyalleşmek. İletişim kurmak sosyalleşme ihtiyacının yalnızca ilk adımıdır. Kişi bu iletişimin daha ötesine geçerek yeni insanlarla tanışmayı, farkedilmeyi, meşhur olmayı, kendini ifade etmeyi de sevmektedir.  Aynı zamanda gerçek yaşamda hayata geçirmesi çok zor veya imkansız olan fantezilere, hayallere ve arzulara da sahiptir. Bazıları için belki de olduğu kişiden farklı birisi bile olmak önemli bir ihtiyaç halini alır… Hızlı, ücretsiz ve zahmetsiz chat olarak anabileceğimiz MSN elbette ki tüm bunları cevaplayabilecek bir kurguda da inşaa edilmemiştir.  Hızlıca düşündüğümüzde MSN sonrası dönemde internet sosyal ağlarının gelişimi başlamış ve bugün myspace, facebook, linkedin, xing, youtube, flickr, hi5, twitter, friendfeed, 80630, yonja  olarak bildiğimiz sitelerin dönemi başlamıştır.

Sosyal ağların profesyonel kullanımı

Tüm bu sosyal ağların tamamının belki de en önemli özelliği paylaşıma dayalı olmaları ve içerisine dahil olabilmek için oluşturulması gereken ayrıntılı profil sayfasıdır. Kişisel bilgilerimizi kendi arzumuzda verdiğimiz, fotoğraflarımızı, videolarımızı, iş hayatımızı, arkadaşlarımızı, yaptıklarımızı veya yapacaklarımızı, hayallerimizi, düşüncelerimizi ve aslında bizzat kendimize ait ne varsa her şeyi paylaştığımız bu sitelerin kullanımları artık özellikle önemli bir iş halini almıştır. Sürekli güncellemeler, takipler, davetler, bildirimler, haberler ve farklı paylaşımların varlığı bizleri bu siteleri neredeyse her gün kullanmaya adeta zorluyor. Peki sosyalleşme adına neredeyse gerçek hayata ihtiyaç bırakmayacak kadar yaşamımızı kapsayan  internet ve özellikle sosyal mecraları nasıl kullanıyoruz? Elbette ki her türlü amaca sahip insanın var olduğu internet ortamında herkese hitap edecek önerileri sıralamam mümkün değil.  Ancak internetin kişisel olarak etkin kullanımı için “profesyonel internet kullanımı” olarak tabir ettiğim önerilerin uygulanması kişisel network, pr ve/veya kariyer adına önemli geri dönüşler sağlamanıza yardım edebilir. Hepsini tek tek ele almayacağım ancak herkesin kullanması muhtemel sitelerin kullanımlarına ilişkin önerilerimi yazabileceğim.

Siteler ve önerilerim

MSN: Çıktığı dönem itibariyle neredeyse etrafımızdaki herkes MSN kullanır haldeydi. Telefon numarasından, ev – iş adresinden çok daha önemli olduğu bir dönem bile yaşandı. Ancak MSN listesinizde yer alan kişilere göz attığınızda göreceksiniz ki herkes MSN’de. Yani tüm arkadaşlarınız, aileniz, eski dostlarınız, muhtemel hiç görüşmediğiniz insanlar, işle ilgili kontaklarınız v.b. Artık MSN listenizi ne kadar elden geçirirseniz geçirin arzu ettiğiniz düzene sokmanız neredeyse mümkün sayılmaz. Bu nedenle MSN’ninizi iş ile ilgili değil çoğu zaman uygun zamanlarınızda tanıdığınız kişilerle sohbet etmek için kullanın.

Gtalk: MSN sonrası hayatımıza girmiş olmasının ve henüz çok büyük bir kitle tarafından kullanılmamasının avantajının yanında çoğu zaman etrafımdaki insanların da iş için kullandığını bildiğim gtalk hesabınızı iş ilişkisi kurduğunuz ve çok yakınınız olarak gördüğünüz insanlarla değerli ve gerekli yazışmalarınız için kullanabilirsiniz.

Facebook: Facebook çok eskiden tanıdığımız ve muhtemel haklarında çok az şey bildiğimiz kişileri kolayca bulduğumuz bir mecra olarak anıldı çoğu zaman. Kişisel olarak detaylı bir adres defteri olarak kullandığımı hemen ekleyeceğim. Eğer tanıdığınız ve tanımaya değer gördüğünüz kişilerden oluşan bir listeniz varsa bu oldukça faydalı olacaktır. Asla herhangi birisi olarak tanımladığınız kişileri listenize kabul etmeyin. Bu abartılmış bir network anlamına geleceği gibi, kontrol edilmez bir network’ü de ağınızda bulundurmanızı beraberinde getirecektir. Facebook’unuzu yalnızca gerçek hayatta el sıkıştığınız – yüzyüze geldiğiniz kontaklarınızdan ibaret tutmamanız iyi olacaktır. Doğru gruplara üye olduğunuzda ise ihtiyacınız olan aktivitelerden sürekli haberdar olabilirsiniz. Çok basit bir iş gibi görülen ancak çok kullanışlı olduğunu düşündüğüm doğum günü tarihlerini önceden görebilmeniz gibi facebook araçları sevdiklerinizi ve ağınızda bulunan kişileri yılda bir kez de olsa hatırlamanıza yardım edecektir. Kişisel olarak bunun iletişim için bir ön araç görevi gördüğünü çok defa test ettim.

Linkedin: Profesyonel CV oluşturduğunuz Linkedin.com, benim en çok sevdiğim sitelerden birisi. Gerçek online CV olarak tanımladığım Linkedin profilinizin hayatınıza önemli derecede katkıları olacaktır. Gerçek kontak listesine sahip olmaya dikkat etmelisiniz.  Tanışmadığınız hiç kimseyi kontak listenize eklememeye önem verin. Bu kişilerin yalnızca iş için iletişim kurduğunuz kişiler olduğundan emin olmalısınız. Profil bilgilerinizin doğru ve güncellenmiş olduğundan da. Kontak listenizde bulunan kişilerin profil değişiklerini ve yeni arkadaş eklemelerini takip etmeniz işinize yarayacaktır.  Xing, bu sitenin alternatifi olarak görünebilir ancak kullanım araçlarını incelediğinizde Xing kullanıcılarının yalnızca iş ile ilgili değil farklı amaçlarla da (sosyal sorumluluk, toplumsal duyarlılık gibi) gruplaştıklarını, içerik paylaştıklarını ve sektör amaçları dışındaki kaygıları için yoğun iletişim kurduklarını görebilirsiniz. Yalnızca sektör amaçları için online olan bir kitlesinin oluşu Linkedin’i bana göre ayrıcalıklı kılıyor. Linkedin üyesi hemen hemen herkesin kariyer sahibi veya hedefi olan profesyoneller olduğunu düşünüyorum.

Flickr : 2 yıldan fazladır profesyonel olarak kullandığımı düşündüğüm flickr hesabımının ne derece önemli olduğunu hatırlatmam gerek. Yahoo satın alması sonrası bana göre Yahoo’yu bile kendisine benzeten yapısı ve 1,5 yıl önce bile web 2,5 projesi olarak anılan Flickr, bir fotoğraf paylaşım sitesi. Yakın zaman önce video paylaşımına da izin vermiş olsa da halen bir fotoğraf paylaşım sitesi. Flickr hesabınızda paylaşacağınız fotoğraflarınızı ilk günden itibaren kronolojik bir dizilimle yüklemeniz çok yerinde olacaktır. Yaşadığınız hayatın içinden doğru ve bakıldığında hemen anlaşılabilir karelere yer vermeniz sizi araştıran bir kişinin işini kolaylaştıracaktır. Mümkün olduğunca çok yönlü iletişimlerinizi ve uğraşlarınızı sergilemeye özen gösterin. Hobileriniz, yaşam biçiminiz, çevreniz, aileniz ve belki de kişiliğiniz ile ilgili çok değerli verilerin alınmasına imkan sağlayacak flickr hesabınızda yer alan fotoğraflarınızı özenle seçtiğiniz gibi, her fotoğrafın tanımlanabilmesi için açıklama yazmak, isim vermek, taglemek gibi araçları kullanın. Fotoğraflarınızı mutlaka “set” özelliğini kullanarak ayrıştırın. Flickr hesabınızda yer alan kontak listenizi özenle ayırın. Arkadaşlar, aile üyeleri ve herhangi birisi olarak ayrıştımanız mümkün. Kontak listenizde  bulunan kişilerin gerçek ve profesyonel kullanıcılar olmasına özen gösterin. Ücretli bir hesaba sahip olmanızı ise önemle tavsiye ederim.

Youtube: Youtube alternatifsiz bir video paylaşım sitesi değil benim için. Ancak bilinirliliği göz önüne alındığında bu yazı için doğru seçim. Siz Vimeo, Dailymation, izlesene v.b. siteleri kullanıyor olabilirsiniz. Üyeliğinizi aktif olarak kullanmanız ve ilgilendiğiniz videoları favorilerinize eklemeniz yerinde olacaktır. Kişisel yaşamınızdan veya gözlemlerinizden oluşan videoları site üzerinden paylaşmanız yine hakkınızda bilgi sahibi olmak isteyecek tarafların işini kolaylaştıracaktır.

Last.fm: Sıra kişisel hobiniz Müzik’te. Eğer dinlediğimiz müzik bizim hakkımızda olumlu olumsuz bazı görüşlerin zihinlerde oluşmasına zemin hazırlıyor diyorsanız Last.fm de sizin için önemli bir sosyal platform. Sürekli klasik müzik dinliyorsanız muhtemel rock müzik sever bir kişi ile öncelikli iletişim kurmanız psikolojik olarak doğru gelmeyebilir.  Bu nedenle lasf.fm’in de kullanımı artı bir değer yaratacaktır yine hakkınızda bilgi edinmek isteyen taraflar için.

Blog: Kendimize ait olması nedeniyle çok daha önemli gördüğüm blog mecrasını kullanırken son derece profesyonel davranmamız gerekecektir aslında. Blogunuz için mutlaka bir okuyucu kiteleye sahip olmanız gerekmemektedir ancak okuyucu kitlesi daima işinize yarayacaktır. Bu nedenle blogunuz için uygun bir format bulmalısınız. Yalnızca fotoğraf paylaşmak, video paylaşmak işinize yaramayacaktır. Mutlaka ilgili olduğunuz konular hakkındaki fikirlerinizi, aynı konulara ilişkin uygulamalar hakkında eleştiri ve önerilerinizi paylaşmalısınız. Aktif olmak zorundasınız. Aylarca yazı yazmadığınız bir blog kişisel bir hobi olarak algılanmayacağı gibi hakkınızda güncel bir bilgi edinilmesine de imkan sağlamayacaktır. Blog tasarımınız, düzenlemeleriniz ve hatta kullandığınız “widget”lar son derece önemlidir. “Widget”lar özellikle internet ilgilisi tarafların, internet kullanım düzeyinizle ilgili olarak kolayca bilgi sahibi olmalarını sağlayacaktır.

Friendfeed : Aynı ilgi alanına sahip olduğunuz bir sosyal çevre ile etkileşime girdiğiniz friendfeed yeni dönemin en önemli sitelerinden birisi. Çok sayıda üye olduğumuz sitede yaptığınız aktif davranışların da neredeyse eş zamanlı paylaşılmasına imkan sağlayan friendfeed doğru kullanıldığında çok değerli bir mecra. Paylaşımlarımızın dahil olduğumuz sosyal ortama uygunluğu ve seviyesi önemli mutlaka. Ancak kişisel olarak internet , pazarlama, reklam veya farklı bir işe dair gerçekleştirdiğiniz etkinliklerin sıklığı, içeriğin kalitesi, paylaşımın özgünlüğü hakkınızda çok sayıda verinin ilgili tarafların eline geçmesine zemin hazırlamaktadır. Bu verilerin lehinize işleyecek bir süreci başlatması için gerekli özeni gösterirseniz kısa sürede ne kadar etkili geri dönüşler sağlayabileğinizi görebilirsiniz.

Tüm bu sitelerin eş zamanlı ve doğru kullanımı kişisel kariyer hedefleriniz için çok sayıda fayda sağlayacaktır. Hakkınızda işinize yarayacak ne kadar çok bilgiyi henüz hedeflerinize yaklaşmadan önce sunmaya başlarsanız hedefinizin size daha hızlı gelmeye başlayacağınızı görebileceksiniz. Elbette ki tüm paylaşımlarınızda samimi ve profil bilgilerinizde mutlak doğru olmanız zorunlu.

Kişisel olarak önümüzdeki yıllarda insan kaynakları departmanlarının 5 link (bu sayı değişebilir) ile işe alım yapabilecekleri bir sürecin yaklaştığını düşünmekteyim. Bu nedenle özellikle üniversite sıralarında bulunan okuyucuların dikkatle üzerine eğilmesi gereken değerli bir konu olduğunu düşünüyorum “profesyonel internet kullanımı” nın.